PTSS na een ongeval: heb je recht op schadevergoeding?

Een ongeval is in een paar seconden voorbij. Maar in je hoofd kan het maanden of jaren doorgaan. Herbelevingen, nachtmerries, schrikken van elke claxon. Als dit je bekend voorkomt, heb je misschien een posttraumatische stressstoornis (PTSS).

Veel mensen denken dat je alleen voor lichamelijk letsel schadevergoeding kunt krijgen. Dat klopt niet. PTSS is een erkend letsel. Is een ander aansprakelijk voor wat jou is overkomen? Dan komt ook jouw psychische schade voor vergoeding in aanmerking.

Wat is PTSS precies?

PTSS is een psychische aandoening die kan ontstaan na een schokkende gebeurtenis. Denk aan een ernstig verkeersongeval, een bedrijfsongeval of geweld. Veelvoorkomende klachten:

• Herbelevingen en nachtmerries over de gebeurtenis
• Vermijden van plekken of situaties die eraan herinneren
• Voortdurend op je hoede zijn, snel schrikken
• Prikkelbaarheid, somberheid en concentratieproblemen
• Slaapproblemen

Een psycholoog of psychiater stelt de diagnose. Dat medische oordeel is ook de basis onder je schadeclaim. Ga dus naar je huisarts zodra je deze klachten herkent, en niet pas maanden later. Verderop lees je waarom dat zo belangrijk is.

Wanneer heb je recht op schadevergoeding bij PTSS?

Er zijn drie veelvoorkomende situaties.

1. Na een ongeval dat een ander veroorzaakte

Ben je aangereden of gewond geraakt door de fout van een ander? Dan vergoedt diens verzekeraar jouw schade. Dat geldt voor je kapotte auto en je gebroken arm, maar net zo goed voor je psychische klachten. Bij verkeersongevallen met duidelijke aansprakelijkheid, zoals een kop-staartbotsing, staat die eerste stap snel vast. PTSS komt na een aanrijding bovendien regelmatig samen voor met whiplash; ook dan tellen beide mee.

2. Door je werk

Werkgevers hebben een zorgplicht, ook voor de psychische belasting van je werk. Word je op je werk geconfronteerd met schokkende gebeurtenissen, agressie of een ongeval? Dan is je werkgever al snel aansprakelijk, tenzij hij kan bewijzen dat hij genoeg deed om je te beschermen. Die omgekeerde bewijslast maakt een claim na een arbeidsongeval relatief sterk.

3. Als naaste: shockschade

Zag je een ernstig ongeval van een dierbare gebeuren, of werd je kort daarna met de gevolgen geconfronteerd? En hield je daar PTSS aan over? Dan kun je een eigen vordering hebben. Dit heet shockschade.

De Hoge Raad besliste dat al in 2002 in het bekende Taxibus-arrest: een moeder die haar dochtertje na een dodelijk ongeval aantrof en ernstige PTSS ontwikkelde, kreeg een eigen recht op smartengeld (Hoge Raad 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5356). In 2022 heeft de Hoge Raad dit kader verruimd en verduidelijkt. De rechter weegt nu alle omstandigheden: de ernst van wat er gebeurde, hoe je ermee werd geconfronteerd en hoe hecht je band met het slachtoffer is. In die zaak bleef een vergoeding van 20.000 euro in stand voor een vader die PTSS ontwikkelde (Hoge Raad 2022, ECLI:NL:HR:2022:958).

Welke schade kun je claimen bij PTSS?

PTSS raakt vaak je hele leven, en dat vertaalt zich in meerdere schadeposten:

• Behandelkosten: psycholoog, psychiater, traumatherapie, eigen risico
• Inkomensverlies: als je door je klachten niet of minder kunt werken
• Smartengeld: vergoeding voor de psychische pijn en wat je aan levensvreugde verliest
• Overige kosten: reiskosten naar behandelaars, hulp in het huishouden

Een vast bedrag voor PTSS bestaat niet. De hoogte hangt af van de ernst en duur van je klachten en de gevolgen voor werk en dagelijks leven. Op de pagina over schadevergoeding lees je hoe de optelsom werkt.

Hoe bewijs je dat je PTSS door het ongeval komt?

Dit is de belangrijkste horde bij psychisch letsel. De aansprakelijkheid voor het ongeval staat vaak snel vast. Daarna moet duidelijk worden dat jouw klachten door dat ongeval komen, en niet door iets anders.

In de praktijk gebeurt dat met een onderzoek door een onafhankelijke psychiater, die beide partijen samen inschakelen. Een recent voorbeeld: een motorrijder werd aangereden en de verzekeraar erkende de aansprakelijkheid. De ingeschakelde psychiater stelde PTSS vast met een blijvende invaliditeit van 20 procent. De rechter nam dat oordeel over en stelde het verband tussen ongeval en klachten bindend vast (Rechtbank Midden-Nederland 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6374). Diezelfde rechter tikte de verzekeraar op de vingers omdat de afwikkeling bijna tien jaar sleepte: die had “te weinig de regie genomen”.

Waar gaat het mis?

Rechters nemen psychisch letsel serieus, maar toetsen wel kritisch. Een zaak uit 2024 laat zien waar het misgaat. Een passagier claimde PTSS na een auto-ongeval, maar de diagnose kwam pas ruim anderhalf jaar na het ongeval. Er waren al psychische klachten vóór het ongeval, er speelden andere stressbronnen, en het huisartsendossier werd niet aangeleverd. De rechter wees de claim af: er was geen “consistent, consequent en samenhangend patroon van klachten” dat aan het ongeval te koppelen viel (Rechtbank Noord-Holland 2024, ECLI:NL:RBNHO:2024:1966).

De lessen daaruit zijn goud waard:

1. Meld je klachten vroeg. Ga direct naar je huisarts, ook als je denkt dat het vanzelf overgaat. Hoe eerder je klachten in je dossier staan, hoe sterker het verband met het ongeval.
2. Wees open over je voorgeschiedenis. Eerdere psychische klachten maken je claim niet kansloos, maar verzwijgen wel.
3. Werk mee aan het medisch dossier. Het weigeren van je huisartsenjournaal wordt tegen je uitgelegd.
4. Blijf je klachten benoemen. Een consistent verhaal bij huisarts, psycholoog en bedrijfsarts weegt zwaar.

Veelgestelde vragen

Hoeveel schadevergoeding krijg ik bij PTSS?

Daar bestaat geen vast bedrag voor. De vergoeding is een optelsom van behandelkosten, inkomensverlies en smartengeld, en hangt af van de ernst en duur van je klachten. Ter indicatie: in het shockschade-arrest van 2022 bleef een smartengeldvergoeding van 20.000 euro in stand voor een vader met PTSS. Elke situatie is anders; laat je eigen schade in kaart brengen.

Is PTSS moeilijker te bewijzen dan lichamelijk letsel?

Het vraagt meer zorgvuldigheid. PTSS is niet op een röntgenfoto te zien, dus het bewijs leunt op je medisch dossier en een onafhankelijk psychiatrisch onderzoek. Met een vroege melding bij de huisarts en een consistent klachtenverhaal is het goed te onderbouwen.

Ik zag het ongeval van mijn kind of partner gebeuren. Heb ik zelf recht op vergoeding?

Dat kan. Als die confrontatie bij jou een hevige schok veroorzaakte en je daar aantoonbaar geestelijk letsel zoals PTSS aan overhield, heb je mogelijk recht op shockschade. De rechter weegt daarbij onder meer de ernst van het ongeval en je band met het slachtoffer.

Wat als ik vóór het ongeval al psychische klachten had?

Dan is je claim niet automatisch van tafel. Het gaat erom wat het ongeval aan jouw situatie heeft toegevoegd of verergerd. Wees er open over; een verzwegen voorgeschiedenis komt vrijwel altijd boven water en ondermijnt dan je hele zaak.